Jakiś czas temu… w sumie to jeszcze było zimno i śnieg za
oknami, czyli pewnie w okolicach lutego postanowiłam zgłębić zagadnienie
naturalnego farbowania tkanin, przy użyciu powszechnych barwników tj. owoce i
liście trzmieliny, zielone łupinki orzechów włoskich, liście orzechów włoskich,
suszone owoce jagody, Łodygi pokrzywy oraz suszone owocki berberysu (tego z fioletowymi
listkami).
Do tego mniej powszechne dla dawnej Polski barwniki jak: Hibiskus, suszone kwiaty czarnej malwy (podobnie jak hibiskus - do kupienia w sklepach zielarskich jako herbatka lub do zdobycia w ogrodzie babci:),Czarna henna, oraz kilka gram szafranu (dosłownie 6gramJ),
To miał być taki mały eksperyment a koncepcja była taka,
żeby sprawdzić jak w ogóle działa ałun jako zaprawa – wpływ na przyjmowanie
barwnika przez tkaninę lnianą i niewielkie fragmenty przędzy wełnianej. Drugi
element to ocena wpływu octu na
utrwalenie barwnika – czyli jak pofarbowane fragmenty wyglądają dziś (zbladły,
zachowały kolor?).
Powstały 4 grupy „próbek” na których poczyniono takie oto rzeczy:
1)Zaprawianie ałunem, farbowanie, „octowanie”
2)Zaprawianie ałunem, farbowanie
3)Farbowanie, „octowanie”
4)Farbowanie
- Próbki
z grupy 1 i 2 były gotowane w roztworze z ałunu przez 2 godz. na słabym
ogniu, potem moczone w roztworze przez 14h. Użyłam mniej więcej 20g ałunu
na 2 l przegotowanej wody – nie wiem czy to dużo, czy małoJ
a wszystko to się działo w garnku pokrytym emalią.
2. W każdym
rodzaju barwniku gotowałam 4 fragmenty lnu i 4 motki wełny przez ok.1,5h na
słabym ogniu, następnie moczyłam w
roztworze ok.6-8h
3. Połowę
wszystkich „próbek” wypłukałam w occie, pozostałe w zwykłej wodzie
No i przyszedł czas na wnioski J
Po wypłukaniu i wysuszeniu próbek:
Nie zaobserwowałam wpływu ałunu
na intensywność barwy.
Preparaty gotowane w zaprawie
ałunowej były sztywne i nieprzyjemne w dotyku, włókno wełny jest wyraźnie
zniszczone – może to z powodu dużego stężenia roztworu(?)
Po płukaniu w occie niektóre
próbki zmieniły kolor:
- farbowane czarną malwą – z
ciemnogranatowego na ciemnofioletowy/bordowy
- liście orzecha włoskiego – z
jasnobrązowego na ciemnożółty
Berberys – z ciemnożółtego z nutą
różu na ciemnożółty
Poniżej "tablica" prezentująca efekty kolorystyczne całego farbowania - cała plejada fioletów, różów, brązów oraz beżów. Najbardziej byłam zaskoczona efektem uzyskanym z czarnej malwy - która na wełnie dała odcień ciemnogranatowy a po zakwaszeniu octem - fioletowobordowy, naprawdę intensywny kolor. Piękny efekt przyniósł szafran, do dziś bardzo drogi barwnik i przyprawa z bliskiego wschodu. Bardzo łagodne i miłe odcienie brązu uzyskałam dzięki farbowaniu łupinami orzecha, natomiast pokrzywa nie przyniosła praktycznie żadnego efektu.
Po 7 dniach od farbowania nie
zaobserwowano wpływu na utrwalenie koloru, w stosunku do pozostałych próbek. A
jak to wygląda po 8 miesiącach? Jeszcze nie wiem ale jutro się okaże.
Dzięki farbowaniu tkanin barwnikami naturalnymi, można osiągnąć wiele różnych ciekawych efektów, których nie można się nigdy do końca spodziewać. Na ostateczny kolor ma wpływ bardzo wiele czynników takich jak:
Zaprawa
– sposób przygotowania surowca do farbowania , rodzaj i stan barwnika, temperatura, czas zaprawiania i barwienia, mieszanie barwników, inne kombinacje procesu, utrwalanie.
A jutro wrzucę zdjęcie efektów, po czasie dłuższym - żeby sprawdzić jak z trwałością takich barwników:)
Dziękuję Pani Ani Smagorzewskiej z Instytutu Archeologii UW za zainteresowanie tematem i popchniecie do działania:)
